اخبار پژوهشکده

.

این همایش صبح سه شنبه 29 آبان ماه 1397 در سالن همایشهای موزه ملی ایران با تلاوت آیات قرآن و پخش سرود ملی آغاز شد.
سید عبد المجید شریف زاده دبیر علمی همایش چنین بیان کرد: به یُمنِ همت و غیرت متخصصان و اندیشمندان عرصۀ تاریخ هنر و کوشش و تلاش بی بدیل مسئولان محترم و متعهد سازمان، پژوهشکدۀ هنرهای سنتی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری گام در وادی عنایت به دوره­ای نهاد که در اغلب منابع به سهو یا عمد مسکوت مانده و میلی برای نیل به پژوهش در آن رُخ نمی­نماید.
لذا پس از تمهیدات لازم و تعیین شرایط و محورهای پژوهشی بر اساس نیازهای موجود، ارسال فراخوان آغاز گردید و به حمدالله خیل کثیری از متخصصان، دانشجویان و علاقه­مندان به واسطۀ تألیف و ارسال مقالات ارزشمند خود، بر غنای این برنامه، یعنی «همایش هنر ایران در دورۀ قاجار» افزودند. انتخاب این دوره برای پژوهش چند دلیل اساسی داشت که اهم آن­ها بی­توجهی به هنر این عصر به علت حوادث و شرایط نامطلوب سیاسی- نظامی آن است. اگرچه این همایش علی­رغم پتانسیل­های فراوان بین­المللی، در سطح ملی برگزار شد، لیکن فتح بابی بود که به خواست خداوند بلندمرتبه و همت مسئولان بزرگوار، بلاشک در آیندۀ نزدیک در سطحی جهانی مطرح خواهد شد.
دبیر علمی و هنری همایش در ادامه گفت: همکاری­های ارزشمند برخی موزه­های غیرایرانی نظیر موزۀ لوور فرانسه، موزۀ ملی گرجستان و موزۀ ارمیتاژ سن پترزبورگ روسیه، شأنی والا به این همایش بخشید. همچنین ضروری است از نهادها و موزه­های داخلی، به خصوص سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران و کتابخانه و موزۀ ملی ملک که بسیار یاری­بخش بودند از صمیم قلب تشکر شود.
برای این همایش حدود 400 چکیده ارسال شد که 250 عدد از آن­ها مورد پذیرش قرار گرفت و از این تعداد، حدود 100 مقالۀ کامل، توسط هیئتی حدوداً 30 نفره از متخصصانِ مورد وثوق امر، داوری و پذیرفته شد. لازم به توضیح است اعضای محترم هیئت داوران پس از جلسات متعدد کمیتۀ علمی که شامل 20 تن از زبدگان این عرصه بود، انتخاب گردیدند.
شریف زاده گفت: برای زمینه­سازی نیز حدود 20 نشست تخصصی برنامه­ریزی و برگزار شد که اغلب مخاطبان، آن­ها را بسیار مطلوب ارزیابی نمودند.
چهار دانشگاه تهران، هنر تهران، سیستان و بلوچستان و تربیت مدرس شأن علمی این همایش را تأیید نمودند و همین امر موجب شد مقالات تأیید شده جایگاه ISC یابند که بسیار مغتنم است و جای تشکر فراوان دارد.
از آنجا که بیان مبانی، بی نمایش مصادیق، امری ابتر و چه بسا ناقص و نارسا تلقی می­شود، در کنار همایش، فراخوانی برای ارسال آثار هنری مرتبط نیز تهیه شد و 200 اثر به دبیرخانه ارسال گردید که پس از داوری، حدود 150 اثر به بخش نمایشی راه یافت و طی 3 نمایشگاه بزرگ در معرض دید مخاطبان قرار گرفت.
در خاتمه بر خود واجب می­دانم از تمامی حامیان محترم این همایش که اسامی آن­ها به شرح زیر و به ترتیب حروف الفبا قرائت می­گردد، تشکر و تقدیر نمایم.
1.      انجمن مجموعه­داران ایران
2.      پایگاه استنادی علوم جهان اسلام ISC
3.      پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران 
4.      دانشگاه تربیت مدرس
5.      دانشگاه سیستان و بلوچستان/ دانشکدۀ هنر و معماری 
6.      دانشگاه هنر تهران
7.      سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران
8.      مجموعۀ فرهنگی تاریخی نیاوران 
9.      موزه و مرکز ملی اسناد مجلس شورای اسلامی
10.    موزۀ عکاسخانۀ شهر
11.      موزۀ گلستان
12.      موزۀ ملی ایران
در ادامه سید محمد بهشتی دبیرکل همایش چنین گفت: که این همایش به همت پژوهشکده هنرهای سنتی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری برگزار شد.
او در آغاز سخنانش با مقایسه سه نقشه گسل های ایران، نقاط پرخطر وقوع سیل، پراکندگی جمعیت در ایران گفت: دو نقشه نخست با هم انطباق زیادی دارند به عبارت دیگر مناطق زلزله خیز همان نقاطی هستند که خطر سیل نیز در آن مناطق زیاد است و نکته جالب این که نقاط پر خطرتر در ایران دارای جمعیت بیشتری هستند.
بهشتی با بیان این نکته که برخی معتقدند ایرانیها دیوانه هستند که در مناطق پرخطرتر زندگی می کنند، گفت: در حال حاضر نیز وقتی کمی وضعیت خطرناک می شود به فکر جابه جایی پایتخت ایران می افتیم گویی قدیمی ها اشتباه کرده اند به دلیل نبود سازمان زمین شناسی و نا آگاهی از گسل های دشت تهران به اشتباه در این نقطه مستقر شدند و هم اکنون به پشتوانه نفت و پول باید پایتخت را جابه جا کرد.
وی تاکید کرد: این در حالی است که  تنها جای بدون گسل در ایران وسط کویر مرکزی و کویر لوت است.
رییس سابق پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، با بیان این نکته که بزرگترین شهرها و منظومه های زیستی ایران بر روی نقاط پرخطر قرار دارند، گفت: اگر این مناطق پر خطر را حذف کنیم و تصمیم بگیریم در نقاط زندگی نکنیم فقط قادر خواهیم بود به شیوه چوپانی و کوچ‏رویی زندگی داشته باشیم زیرا تنها مناطق قابل زیست در ایران همین نقاط پرخطر است.
او افزود: تنها نقاطی که می توان به آب در عمق زمین دسترسی داشت و معادن را مورد بهره برداری قرار داد  و کشاورزی کرد نیز همین نقاط بسیار پرخطر هستند.
به گفته وی، با صرف نظر کردن از این نقاط پرخطر در واقع باید از تمدن، مدنیت، شهر نشینی و یکجا نشینی در این سرزمین منصرف شویم این در حالی است که کوچروی هم شکلی از زندگی است اما انچه که در شهرها پدید می آید قامت رعناتری از فرهنگ است.
بهشتی از محیط های پرخطر با عنوان محیط های بی قرار و نا آرام نام برد و استقرار در این محیط ها را به رفتار  بندبازها تشبیه کرد و گفت: بندبازی و حرکت روی بند مهارت بسیار زیادی می خواهد و اگر در حال حرکت روی بند، دوچرخه ای را هم بر دوش داشته باشد سخت تر است و اگر در همین زمان فردی هم بر دوچرخه باشد باز سخت تر خواهد بود و مهارت خیلی زیادی می خواهد.
او افزود: با نگاه به آثار تمدن در ایران متوجه می شویم، در این سرزمین فقط نیازهای اولیه زیست حل و فصل نشده است بلکه به کیفیت بسیار عالی و بالایی هم دست یافته است به طوری که وقتی صحبت از هنر می شود این هنر تنها مبین جنبه های زیبایی شناختی نیست.
وی تاکید کرد: در ایران اصلا هنر بی معنی و بی فایده که پایش روی زمین نباشد و فرش زیر پایمان و ساختمان محل سکونتمان نباشد، نداریم؛ بلکه هنر در ایران می بایست در عین زیبایی انواع فواید را نیز داشته باشد.
او با اشاره به این نکته که این کیفیت مواجه با سرزمین تقریبا تا انتهای دوره قاجار و تا قبل از یک قرن اخیر ادامه داشته است، گفت: در این دوران مهمترین منبع تولید ثروت در ایران تولید ارزش بوده است، در آن دوران نفتی برای درآمدزایی نبود بنابراین در همه ادوار باید تولید ارزش می کردیم.
بهشتی در ادامه به ورود ثروت و درآمد حاصل از نفت از دوره پهلوی به ویژه پهلوی دوم به اقتصاد ایران اشاره کرد و افزود: از آن دوران کم کم همه بر سر دوراهی تولید ارزش یا ارتزاق از محل نفت قرار می گیریم و به مرور زمان گزینه دوم آسان تر می شود تا جایی که به نظر می رسد افرادی که تولید ارزش می کنند متوجه نیستند و فقط به دنبال کار سخت هستند.
او با نگاهی به امروز گفت: در حال حاضر گمان می کنیم که اصلا در وجودمان بنیه، بضاعت و ظرفیت تولید ارزش چندان وجود ندارد و باورمان نمی شود که بتوان از محل خلاقیت و تولید ارزش زندگی کنیم. وی افزود: ما امروزه گمان می کنیم زندگی از راه تولید ارزش، خصوصیت مردمی در سایر نقاط جهان است.
دبیرکل همایش در توضیح شاهد این سخن گفت: در دنیا چند کشور می توانند یک موشک ساخته و موجود زندهای را در آن به جو فرستاده و زنده به زمین برگردانند؟
او افزود: گمان نکنم ده کشور نیز چنین توانایی را داشته باشند اما ما این کار را کردیم و انعکاس و واکنش جامعه به آن، ساختن طنز های مختلف بود چون ما باور نمی کنیم که بتوانیم تولید ارزش داشته باشیم. وی در توضیح علل این نوع نگاه گفت: یکی از دلایل مهم این وضعیت نسیان در زمینه گذشته نزدیک است. بهشتی با تاکید بر اهمیت گذشته نزدیک نسبت به فرهنگ، فرهنگ را به درخت و گذشته نزدیک را به شاخه سبز و جوانه های این درخت تشبیه کرد و گفت: این بخش سبز بسیار حساس و در معرض تهدید است.
او گفت: اگر بخش سبز درخت یا همان گذشته نزدیک صدمه ببیند، برگ و بار درخت آسیب خواهد دید. رییس سابق پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری برگزاری همایش هنر دوره را قاجار را عامل یادآوری گذشته نزدیک دانست، گفت: فکر نکنید که ما فقط در زمان هخامنشیان و اشکانیان شاهد رونق و حال خوب در کشور بوده ایم  بلکه در گذشته نزدیک نیز چنین وضعیتی داشته ایم.
او افزود: در کشور شاهد حمله از زوایای مختلف به گذشته نزدیک هستیم و لازم است این زوایا شناخته شده و علل این حملات مشخص شود. وی با طرح این پرسش که تجدد، جدید شدن و معاصر شدن موکول به دور ریختن همه چیزهای مربوط به گذشته است؟، گفت: در دوره پهلوی به ویژه پهلوی دوم تا به امروز با صندوقخانه های فرهنگی خود به مانند زباله برخورد کرده ایم.
او گفت: هم اکنون در خانه و ذهن ما صندوقخانه و انباری وجود ندارد و انباری ها تبدیل به محل نگهداری وسایل به درد  نخور شده است در حالی که یک روزگاری صندوقخانه و انباری محل نگهداری وسایل ارزشمند بودند، وسایلی برای روز مبادا. بهشتی دگرگونی احوالات را علت قرارگیری ما در وضعیت کنونی دانست و گفت: برای درمان باید دوباره گذشته را به یاد بیاوریم و به همین دلیل بسیار خوشحالم که برای نخستین بار درباره دوره قاجار شاهد یک نگاه جدید هستیم.
وی در ادامه گفت: یکی از مشکلات برای پرداختن به دوران قاجار این است که گویی با پرداختن به قاجار می خواهیم سراغ فتحعلی شاه، ناصرالدین شاه یا آقامحمد خان قاجار برویم این در حالی است واقعا اینگونه نیست و دوره قاجار یک دوره از زیستن در این سرزمین است. او تاکید کرد: فتحعلی شاه بازارها را آباد نمی کند بلکه آبادی بازارها توسط مردم انجام می شود.
بهشتی با اشاره به زلزله مهیب کاشان در اواخر دوره زندیه افزود: در این زلزله شهر با خاک یکسان شده و تنها چند بنای محدود و عمومی در کاشان کمتر صدمه می بینند.
وی افزود: این زلزله  تقریبا سه سال قبل از سقوط حکومت زندیه اتفاق افتاد و تا 6 سال بعد از حکومت قاجار یعنی در طی 9 سال کاشان بار دیگر ساخته می شود این در حالی بود که در آن زمان حکومت درگیر حفظ موجودیت و سپس ایجاد موجودیت بود بنابراین توانایی و زمانی برای بازسازی کاشان نداشت. او تاکید کرد: اهالی کاشان، این شهر را بار دیگر به مانند یک جواهر می سازند و هنوز هم خانه هایی از آن دوران در این شهر وجود دارند.
او گفت: با پشت کردن به دوره ای مانند دوره قاجار گویی به تلاش و کوشش گذشتگان خودمان پشت کرده ایم دوره ای که در آن جامعه موفق شدند آثار درخشانی را ایجاد کنند. او تاکید کرد: در عرصه معماری تنها وجود مدرسه آقابزرگ در کاشان و چند خانه تاریخی و سرا کافی است تا این دوران را عصری درخشان در معماری ایران بنامیم. او با اشاره به آثار معماری به جامانده از دوره صفوی در اصفهان گفت: همین آثار باعث شده است قضاوت خوب و مثبتی درباره معماری دوره صفوی داشته باشیم و به همین دلیل باید نمره خوبی به معماری دوره قاجار بدهیم این در حالی است که هم اکنون به آثار بیشتری نیز از این دوران دسترسی داریم.
او تاکید کرد: باید به دوره قاجار خیلی جدی تر بپردازیم و این دوره به دلیل ارتباط به گذشته نزدیک با سایر دوره متفاوت است چرا که دوره قاجار بیشتر از سایر دوره ها به امروز ما مربوط است .او ابراز امیدواری کرد که برگزاری این همایش بتواند پژوهشگران را ترغیب کند تا نسبت به هنر در این دوره با نگاهی جامع به تحقیق و بررسی بپردازند و این دوره را از تاریکی بیرون آورد.
خانم اشرف بروجردی رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران دیگر سخنران این همایش گفت: قرآن لطفعلی صورتگر شیرازی ، 3 قطعه خوشنویسی از میرزا غلام رضا اصفهانی، 2 تابلو پرتره نقاشی رنگ روغن اثر مصور ممالک و تابلو خطی اثر حسن زرین قلم را نمونههای دیگری از آثار نفیس مربوط به دوره قاجار در مرکز تحت ریاست خوداعلام کرد.
بروجردی با بیان اینکه آثار ماندگار دوران قاجار در عرصه هنر بسیار پررنگ تر از دوران دیگر است تصریح کرد: نزدیکی دوره قاجار به عصر حاضر می تواند سرفصلی برای تحقیق و مطالعه باشد و سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران پایگاه و منبع غنی برای پژوهشگران و محققان در این حوزه است.
وی با اشاره به دیجیتالی شدن آثار خطی گفت : 40هزار منبع خطی در این سازمان وجود دارد که نفیس ترین آنها مربوط به دوره قاجار است که شناسایی آنها می تواند به جامعه هنر ایران کمک کند.
رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با مهم دانستن تعامل میان دستگاه های مرتبط و انجام کارهای مشترک میان این سازمان و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گفت: با انجام کار مشترک هم می‏توان غنای بیشتری به مجموعه‏ها بخشید و هم به جامعه خردمند و محقق این فرصت را داد تا بتواند از تمامی این آثار بهره ببرد.
خانم لینتزریئس بخش اسلامی موزه لوور چنین گفت: با گذشت 6سال از تأسیس بخش اسلامی در موزه لوور و بعد از برپایی موفقیت آمیز نمایشگاه امپراطوری گل سرخ توانسته‏ایم آثار مربوط به دوره قاجار را هم به همایش بگذاریم. خانم یانیک لینتز رییس بخش اسلامی موزه لوور گفت: برگزاری این همایش نشان دهنده اهمیت تعامل و تشریک مساعی است که می تواند  بین موزه لوور و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران  وجود داشته باشد. او افزود: در  سپتامبر 2012  بخش جدیدی در موزه لوور افتتاح شد که به هنر اسلامی اختصاص یافت  و هم اکنون یکی از مهمترین بخش های موزه‏ای در دنیا به حساب می آید که 21هزار نمونه در آن به نمایش گذاشته شده است.
وی آثار مربوط به دوره قاجار را مهمترین مجموعه از بخش هنرهای اسلامی موزه لوور اعلام و سخنرانی خود  را در سه بخش ؛کلکسیون قاجار در موزه لوور ، مجموعه آثار دوره قاجار لوور در موزه های دیگر، مجموعه های آثار دوره قاجار در دیگر موزه های فرانسه انجام داد.او در ادامه به برخی آثار موجود در کلکسیون قاجار موزه لوور نظیر یک فندک (1916) پرداخت که نشان دهنده شروع مجموعه‏های قاجاری در فرانسه است زمانیکه پاریس در پایان قرن نوزدهم و ابتدای قرن بیستم کانون و مرکز مجموعه های اسلامی بوده است.
این پژوهشگر، در ادامه با اشاره به اینکه در موزه لوور 100 نمونه از دوره قاجار وجود دارد به مواردی نظیر؛ قلیان، نقاشی، کمربند، خنجر هندی، اثر سنگی (الهام گرفته از هنر هخامنشی) اشاره کرد و افزود: مجموعهای که بصورت دائمی به این موزه امانت داده شده نشان دهنده این است که در حال حاضر ما در حدود 200شاهکار هنری را در حوزه مسئولیت و اداره خودمان داریم.رییس بخش اسلامی موزه لوور  با طرح این پرسش که جایگاه هنر قاجار کجاست ؟ گفت: زمانی وزارت فرهنگ فرانسه تصمیم گرفت تنها آثاری که مربوط به قرن نوزدهم است به نمایش گذارد و ما نمی توانستیم آثار مربوط به قرن 18را نمایش دهیم.
او تصریح کرد :امروز که 6سال از تأسیس بخش اسلامی در موزه لوور می گذرد و بعد از برپایی موفقیت آمیز نمایشگاه امپراطوری گل سرخ  یک پروژه جدید داریم که بر اساس آن می توانیم آثار مربوط به دوره قاجار را هم به نمایش گذاریم.لینتز در ادامه به برخی از موزه ها و مکان هایی که آثار دوره قاجار در آنها به نمایش گذاشته شده اند اشاره کرد و گفت : کاخ سلطنتی ورسای که توسط لویی چهاردهم ساخته شده مجموعه ای از نقاشی های بزرگ ارزشمند تاریخی را در خود جای داده و تابلوی نقاشی  از فتحعلیشاه هم در اینجا قرار دارد که هدیه ای دیپلماتیک از زمان پادشاهی اوست.
او افزود : همچنین یک موزه ملی پاریس که مجموعه ای از آثار دوره قاجار را در خود جای داده موزه موسیقی فرانسه است که در انقلاب فرانسه به منظور آموزش ایجاد شده و 7هزار اقلام موسیقی را در خود جای داده است.
وی در پایان تصریح کرد : فرانسه از پایان قرن 18تا زمان حاضر حدود 1200موزه منطقه ای ایجاد کرده و بخش هنر اسلامی موزه لوور که مسئولیت نظارت بر این موزه ها را دارد در تحقیقی به تمامی آثار دوره قاجار که در این موزه ها به نمایش در آمده پرداخته است.گفتنی است، در حاشیه این همایش، نمایشگاهی شامل 200 اثر هنری بر گرفته از آثار دوره قاجار در یکی از سالن های موزه دوران اسلامی افتتاح شد.
بهروز عمرانی سرپرست پژوهشگاه در همایش ملی  «هنر ایران در دوره قاجار»  مطرح کرد و افزود: زمانیکه قانون عتیقات در سال 1309 به تصویب رسید آثار تا پایان دوره زندیه شامل حفاظت، صیانت و پشتیبانی قرار گرفت .
او با اشاره به ویژگیهای مستتر در هنر قاجار تصریح کرد که مطالعات در سفالینه های آبی سفید، زرین فام، پلی کروم  و ... تداوم را از لحاظ فرم، طرح و نقش نشان می دهد که مورد اهمیت است.
عمرانی با بیان اینکه با مشاهده این آثار و آثار دیگری از اواخر دوره زندیه مانند دیوار نگاره‏های مجموعه کاخ کریمخانی و مقایسه آنها از لحاظ ساختاری به تداومی بین دوره زند و قاجاریه پی میبریم اظهار داشت: البته در دوران زندیه از مواد معدنی بیشتر بهره گرفته می شده و در دوره قاجار مواد عالی و سنتزی مورد استفاده بودهاند.او با مقایسه آهک بری های حمام های این دوره و با اشاره به کاربرد نقاشیهای حیوانی، انسانی، مضامین ادبیات و اسطوره ها از زندیه به قاجاریه گفت:در این دوره معماری از سبک اصفهان به خیابانی با ویژگی های خود تغییر یافته و ساختارها دستخوش تغییر می شوند کاربری هایی همچون بلدیه و تلفن گرام خانه به مجموعه ها اضافه میشوند .
عمرانی با اشاره به تغییرات و تحولاتی که در دوره قاجاریه رخ داده است گفت:در دوره دوم یعنی ناصری با الهام از گذشته توجه به گرایش های غربی وجود دارد و مواردی همچون اعزام دانشجویان به خارج از کشور و تأسیس دارالفنون و ... ساختارهای هنری را دستخوش تغییر قرار می دهد که بعضا مورد نقد هم واقع می شود.
او تصریح کرد:  اما به نظر می رسد که هنر دوره قاجاریه دارای ارزش های برجسته ای است  که در حوزه پژوهش‏های تاریخ هنر کمتر به آن پرداخته شده است .
سرپرست پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری گفت : برگزاری این همایش و نمایش آثار بازآفرینی شده از این دوره کمک می‏کند که خلا فراموشی گذشته نزدیک پر شده  و کمک کنیم که آثار دوره هنری قاجاریه بتوانند تحت حمایت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در آیند و تداوم فرهنگی را تا دوران معاصر شاهد باشیم.
اهدای لوح تقدیر به برگزیدگان
لوح تقدیر در بخش علی مقالات برتر به هوشنگ خسرو بیگی، جمشید حاتم و دلارام کاردار تهران ، در بخش آثار هنری برگزیده به فرح کیمیا قلم، مژگان موسی نژاد  و اکرم ضیائی و در بخش موسیقی به وحید بسطام و ایرج طباطبایی اهدا شد.
همچنین آثار شهلا اسدیانی، مژگان جاوید، سحر حسنخانی، محسن شهنما، امیر رضا صیدی، رویا عمران، میترا لشکری، سمیه مشایخی، محمود صفری، سعید باستان فر، مریم خوشنویس، سهیلا نقیزاده، محبوبه کمالی نژاد و بهدیس جنتی از طرف هیأت داوران مورد تقدیر قرار گرفتند .
 
افتتاح نمایشگاه همایش ملی هنر ایران در دوره قاجار
 
بعد از ظهر روز سه شنبه 29 آبان سلسله نشست های همایش ملی ایران در دوره قاجار آغاز شد.
پانل اول به ریاستسرکار خانم سرور خراشادی(مدیر گروه دوره ساسانی انجمن علمی باستان شناسی ایران)
 
سخنرانان این پانل:
 آقای مجتبی انصاری عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس با موضوع"باغ ایرانی در دوره قاجار"
آقای مرتضی رضوانفر عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری موضوع: "کتیبههای قاجاری، از داغستان تا زنگبار"
آقای محمد جواد مهدوی نژادعضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس موضوع: "ژنِ خانههای قاجاری"
پانل دوم به ریاست خانم طلایه رویایی(عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری)
سخنرانان این پانل:
آقای محمد کاظم حسنوند عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس موضوع: "بحران هویت در نقاشی قاجار"
سخنرانی خانم گونل فِلینگر با موضوع
MS. Gwenaelle fellinger. The Rose Empire in Louvre  Lens
سخنرانی خانم دلارام کاردار طهران با موضوع: "مهدی شریف شیرازی: خوشنویس، قطاع و طغرانویس دوره قاجار"
چهارشنبه 30 آبان ماه 1397 ساعت 9:30 صبح دومین روز همایش ملی هنر ایران در دورۀ قاجار آغاز شد.
 
پانل اول به ریاستسرکار خانم دکتر  شهرزاد امین شیرازی(عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری)
سخنرانان این پانل:
جناب آقای کاظمی پژوهشگر حوزه موسیقی با موضوع "موسیقی قاجار، واقعیت، تحریف، اغراق"
جناب آقای دکتر کریم میرزایی عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اسلامی تبریز با موضوع "تعامل هنری_ فکری ایران و عثمانی در دوره قاجار"
سرکار خانم دکتر میترا اعتضادی استاد مرمت آثار هنری و پژوهشگر با موضوع "توانمندی فنی شناخت مواد مهندسی ذوب در تنوع مینای ایرانی دربار قاجار"
جناب آقای علیرضا هاشمی نژاد استار دانشگاه شهید باهنر پژوهشکده فرهنگ اسلام و ایران با موضوع "نو یافته هایی در سبک شناسی خوشنویسی دوره قاجار"
پانل دوم به ریاست جنابآقای محسن احتشامی(پژوهشگر حوزه مطالعاتی و آثار تصویری دوره قاجار)
سخنرانان این پانل:
سرکار خانم مژگان خلیلی زنوز مرمتگر با موضوع "ساماندهی و اعمال حفاظت پیشگیرانه چادرهای ییلاقی قاجار"
 
جناب آقای دکتر جمشید حاتم عضو هیئت علمی دانشکده هنر نیشابور باموضوع "عکاسان تک چهره نگار قاجار"
جناب آقای محمد زرقی عضو هیئت علمی دانشکده هنر نیشابور با موضوع "کارت پستال سرآغازی برای عمومی شدن عکس وعکاسی در ایران"
پانل دوم به ریاست جناب آقای دکتر احمد چایچی امیر خیز(عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری)
سخنرانان این پانل:
سخنرانی جناب آقای جرج سانی کیدز مدیر موسسه شرق شناسی گرجستان دانشگاه ایلیا تفلیس با موضوع
"From The History of The Iranian Georgian Interctions During The Gajar Period"
سرکار خانم ایرینا کوشوریتز دانشیار دنشگاه دولتی تفلیس با موضوع
Dimitri Ermakov And Iran
سرکار خانم لیکا ماما تساشویلی موزه دار موزه تاریخ تفلیس
با موضوع
Dimitri Ermakov and Iran
پانل سوم به ریاست جناب آقای دکتر مرتضی رضوانفر(عضو هیئت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری)
سخنرانان این پانل:
سخنرانی جناب آقای گریگل برادزه با موضوع پژوهشگر ارشد موسسه شرق شناسی
Moshti az Kharvar on the Watercolour paintings of the Qajar period in the Georgian National Museum
جناب آقای نیکولوز ناخوتس ریشویلی پژوهشگر ارشد موسسه شرق شناسی گرجستان
با موضوع
Tehran of the Qajar Era in the Georgian Travel Literature
 
با اتمام سخنرانی جناب آقای نیکولوز ناخوتس ریشویلی نشست‏های همایش ملی هنر ایران در دوره قاجار به پایان رسید.
مجری برنامه جناب آقای سالکی متن بیانیه هیئت داوران را به شرح زیر قراعت کرد:
بیانیۀ هیئت داوران همایش ملی هنر ایران در دورۀ قاجار
 
دورۀ حکومت دودمان قاجار بر این سرزمین که در آن عصر، عنوان ممالک محروسۀ ایران را به خود اختصاص داده بود؛ یکی از مهمترین ادوار تاریخ این سرزمین به شمار می­آید که در عین شهرت فراوان، غفلتی بی امان بر آن سایه افکنده است. قرابت زمانی این عصر در کنار غرابتِ تفکریش با عصر ما، مسیری سهل و ممتنع را برای پژوهش در آن رقم زده است.
سرزمین ایران در عصر قاجار نخستین رویارویی جدی را با مدرنیتۀ غربی تجربه نمود اما نتوانست در برابر آن رویکرد مناسبی اتخاذ کند و بدون توجه به بن مایه­های تفکر عصر روشنگری، دل در گروی اخذ تکنولوژی و فنون آن بست. همین امر موجب وارد شدن خسران فراوان و از دست رفتن بخش­هایی عظیم از خاک ایران به واسطۀ شکست­های سنگین و معاهدات ننگین گشت. همین ناکامی­های نظامی- سیاسی و معضلات بعدی اقتصادی که به علت سوءمدیریت حادث شد، همه و همه موجب گردید تصوری منفی سراسر تاریخ قاجار را فراگرفته و چه بسا آن را به عنوان عصری تاریک در اذهان معرفی نماید. بنابراین، گرایشی احساسی و متعصبانه، بدون توجه به حقیقت تاریخی این دورۀ حساس، رویکردی انکاری و طردکننده را در کنار نام آن تثبیت نمود. حتی در قانون حفظ آثار ملی (عتیقات) که در سال 1309 خورشیدی به تصویب رسید؛ دورۀ قاجار نادیده گرفته شد و «کلیه آثار صنعتی و ابنیه و اماکنی که تا اختتام دوره سلسله زندیه در مملکت ایران احداث شده اعم از منقول و غیرمنقول» جزو آثار ملی محسوب شده و تحت حفاظت و نظارت دولت قرار گرفتند.
نمی­توان منکر عدم کفایت سیاسی قاجارها شد، لیکن تقلیل دادن تمامی شئون تاریخی یک عصر به مناسبات سیاسی نیز به دور از انصاف اخلاقی و اتقان پژوهشی است و محقق راستین کسی است که فارغ از مسائل و مشکلات سیاسی و دسته­بندی­های افراطی، اهمیت چنین دوره­ای را که آخرین جلوه­های اصیل هنرهای سنتی را در بر دارد؛ درک کرده و به مداقه در آن بپردازد و در این رهگذر چه چیز می­تواند مهمتر از هنر قاجار باشد که علی­رغم فشارهای گوناگون جهان غرب در جمیع جوانب، بر اصول خود پای فشرد و ضمن اخذ تأثیرات بر اساس نیازهای روز، هرگز گام در وادی تقلید ننهاد و از این روی هنری محسوب می­شود متأثر و نه مقلد و همین امر است که اصالت آن را قوام می­بخشد.
لذا پژوهشکدۀ هنرهای سنتی پژوهشگاه میراث فرهنگی، گردشگری بر آن شد با برگزاری «همایش ملی هنر ایران در دورۀ قاجار» گام در این وادی خطیر نهاده و از طریق فراخوان و دریافت مقالات پژوهشی از متخصصان امر، به بررسی ویژگی­های اساسی هنر این عصر بپردازد و نقاط قوت و ضعف آن را برای استفادۀ هنرپژوهان و هنرمندان هویدا سازد تا امکان تحول صحیح هنرهای سنتی ایران با تکیه بر تجربیات تاریخی در شرایطی سخت مانند عصر قاجار، در این روزگار نیز مهیا شود و رخت رخوت و خمودگی را از این عرصه بربندد.
امروزه در بسیاری از ممالک مترقی جهان مراکزی تأسیس شده که آثار پژوهشی معتبری را به ویژه در خصوص دورۀ مورد بحث تألیف و تدوین نموده و امید می­رود این همایش ملی سرآغازی باشد بر فعالیت­های بین­المللی آتی و برقراری تعامل با مراکز فعال در این زمینه. به ویژه که در همین همایش نیز کارشناسان محترمی از موزۀ لوور فرانسه و از موزۀ ملی گرجستان حضور داشتند. موزۀ ارمیتاژ سن پترزبورگ روسیه نیز همکاری­های ارزنده­ای با این همایش داشت که جای سپاس فراوان دارد.
در خاتمه از تمامی حامیان محترم و علاقه­مندان گرامی که با حضور مؤثر خود موجبات دلگرمی و توانایی برگزاری این همایش را فراهم ساختند تشکر و تقدیر می­شود.
 این بیانیه توسط روسا، مدیران اساتید و پژوهشگران حاضر در همایش امضاء گردید.
بعد از پایان مراسم همه اعضاء برای افتتاحیه 3 نمایشگاه در کاخ گلستان به آنجا رفتند.
 
افتتاحیه نمایشگاه اسناد و مکتوبات
افتتاحیه نمایشگاه فرش‎های قاجار
افتتاحیه نمایشگاه عکاسخانه
 
عكس هاي مرتبط :

 
امتیاز دهی
 
 

All right reserved for the Research Institute and Cultural Heritage and Tourism © 2015

مجری سایت : شرکت سیگما