مصاحبه ها

.

یک پژوهشگر در آستانه برگزاری همایش ملی «آیین ؛ صلح ، وحدت و تنوع فرهنگی »مطرح کرد :
ساختار جغرافیایی ایران جویای یکپارچگی و صلح است
باجلان فرخی ساختار جغرافیایی و استراتژیک ایران در جامعه چند فرهنگی را جویای یکپارچگی و پذیرش صلح و گریز از خشونت دانست و تصریح کرد: بسیاری از جشن های باستانی ایران آیینی هستند مانند نوروز که جشنی آیینی، ترکیبی و تقویمی است.

.

 به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ، محمدحسین باجلان فرخی  مترجم و پژوهشگر در زمینۀ انسان‌شناسی و اسطوره شناسی در آستانه برگزاری همایش ملی «آیین ؛ صلح ، وحدت و تنوع فرهنگی » در مصاحبه اختصاصی با سایت پژوهشگاه (richt.ir) ،آیین های ایرانی را با توجه به شرایط اقلیمی استراتژیکی فلات ایران دارای ویژگی های خاصی دانست و گفت : در ایران باستان بسیاری از جشن ها از کارکرد اجتماعی و رویکرد وحدت و یگانگی برخوردارند.
متن گفت وگو به این شرح است:
*جایگاه و اهمیت آیین های ایرانی با توجه به قدمت ایران چه گونه است؟
**پیش از پرداختن به آیین، تعریف آن و تفاوت آیین و دین ضروری می نماید. آیین از سویی در فرهنگ مردم به معنی آداب و رسوم و از سوی دیگر در فرهنگ واژگان غالبا به معنی زبان مراسم  دینی و فعالیت های آن به کار رفته است. از سوی دیگر این اصطلاح به معنی هر نوع فعالیت تکراری است. بدین سان کار بست واژه آیین در همه جا یکسان نیست و دریافت مفهوم  آن را مشکل می سازد. می توان گفت آیین مجموعه رفتارهایی است که در بستر فرهنگ شکل می گیرد و در برگیرنده جنبه ارتباطی رفتار دینی و غیر دینی است. انسان باشنده یی است آیینی و پیوند آن با جامعه شاید درحد کلام با اندیشه است.
از دید دورکیم آیین همانا آداب و قواعد سلوک و مشخص کننده شکل رفتار انسان با پدیده های مقدس است. در این برداشت آیین در هر گستره دینی وجود دارد و گاه آیین ها نمادین است. انسان‏شناسی اما به رابطه آیین و اسطوره توجه دارد. از دید رابرت اسمیت آداب تبیین کننده اساطیر و آیین کلید فهم دین به اصطلاح ابتدایی است. آیین اما در نمودهایی بسیار همانا نمایشگر یک اسطوره است. آیین با رویدادهای ازلی پیوند آشکاری ندارد و گاه حتی از رویدادهای بومی و محلی برمی‏خیزد و در بسیاری از گونه ها آیین متاثر از مراحل مختلف زندگانی انسان در گذر زمان است .
در این راستا دین همانا آیین نیست و اصطلاحی است که برای مفاهیم مربوط به اعتقاد به الوهیت و باشندگان مینوی و معنوی به کار می رود. در سنت فرهنگی، ادیان در برگیرنده کارهای همانند یا مشترکی است که از ریشه های شناختی گوناگون برمی خیزد و با روال زندگانی دینی، فرجام انسان و درستی و نادرستی اعمال او سر و کار دارد. دین خواستار وابستگی مطلق پیرو است و از دید شلایر ماخر هر نظام وحدت یافته دینی با اعتقادات و رفتاری سر و کار دارد که با مفاهیم مقدس پیوند دارند. در نهایت دین در بردارنده نظامی اخلاقی است که به نیک و بد رفتار انسان توجه دارد .
در زمینه آیین، نیدل رفتارهایی را که برای آن علتی ذکر نشده زیر چتر آیین می برد و از دید هویجر آیین راهنمای اعمال مذهبی و مراسم در بردارنده شماری از آیین هایی است که در زمان مشخص به اجرا در می آیند. بدین سان آیین گونه ای از اعمالی است که به سختی می توان عنوان رسم یا مراسم را بر آن نهاد. آن سوی این برداشت ها از آیین و دین، آیین از کیفیت زندگانی انسان در دوره های مختلف تاریخ متاثر و آیین های عصر کهن سنگی، نوسنگی، مفرغ، آهن و پسا آهن و عصر ارتباطات گسترده برخاسته اند و هر یک ویژگی های خود را دارند. آیین های عصر شکار و گرد آوری خوراک به شکل غیر مستقیم در جلوه های خویش جویای تداوم شکار و آیین‏های عصر کشاورزی جویای تداوم کشاورزی و آیین های اعصار بعد ترکیبی و اغلب آیین ها دارای ریشه های اسطوره ای تقویمی است.
آیین های ایرانی با توجه به شرایط اقلیمی استراتژیکی فلات ایران ویژگی های خود را دارند و با آن که آیین را در اصل هدف مشخصی نیست اما کارکرد آن در پیوند با محیط پدیداری جویای ارتباط مجریان و وحدت گرایی و رویکرد به صلح و گریز از پراکندگی است. در این زمینه بسیاری از جشن های باستانی ایران آیینی است و از آن شمار نوروز که جشنی آیینی، ترکیبی و تقویمی است که از آن بسیار سخن رفته و پیش از این از آن گفته‏ایم و در کتاب نوروز آیین صلح و زندگی به کوشش سمیه کریمی از انتشارات پژوهشگاه میراث فرهنگی قابل مشاهده است.
در ایران باستان بسیاری از جشن ها آیینی و از کارکرد اجتماعی رویکرد به وحدت و یگانگی برخوردارند و از آن شمارندجشن موسوم به گاهنبار که نام آن ها با فصل ها سال پیوند دارد و متاثر از اساطیر زرتشتی و پیش زرتشتی است. این گاهنبار ها عبارتند از:
1- مدیوزرم یا میانه بهار که 40روز بعد از آغار بهار و آیین نوروز و از دهم اردیبهشت از خورروز تا دی به مهر ادامه دارد و با 5 روز درنگ او رمزد پس از آفرینش آسمان پیوند دارد.
2- مدیوشم به معنی میانه تابستان که 60 روز بعد از گاهنبار اول از خورروز تا دی به مهر 8 تا 12 تیر ماه کنونی و در پنج روز پس از آفرینش آب توسط اور مزد اجرا می شود۰ 
3- پدیشه به  معنی بار آمدن کشت یا زمان گردآوری غله است و ۷۵ روز پس ازگاهنبار دوم از۲۱تا۲۵ شهریور از اشتاد روز تا انیران روز برگزار می شود و با 5 روز استراحت اور مزد پس از آفرینش زمین  پیوند دارد۰ 
4- ایاسریم یعنی بازگشت به خانه که زمان بازگردان گله از چراگاه به آغل و آغاز پاییز است. این جشن آیینی 30 روز پس از گاهنبار سوم و در پنج روز استراحت اورمزد از اشتاد روز تا انیران روز در مهر ماه یعنی24-20 مهر برگزار می شود و مربوط به آفرینش گیاهان است.
5-مدیاسریم به معنی میانه سال که همانا زمستان است و 80 روز پس از گاهنبار چهارم بر پا می شود و از مهر روز تا بهرام روز در ماه دی 14-10 دی برگزار می شود و این 5 روز روزهای استراحت اورمزد بعد از آفرینش سریشوک نخستین گاوی است که با کشته شدن او از جانب اهریمن گیاهان درمانی پدیدار می شود.
6-همسپهمهدیم به معنی حرکت همه سپاه و نزول گروای فروهر درگذشتگان به زمین و 75 روز پس از گاهنبار پنجم از 25تا 29 اسفند برگزار می شود و با آفرینش انسان و جشن پایان آفرینش پیوند دارد.
در ایران باستان در طول سال نزدیک به پنجاه جشن آیینی برپا می‏شد و کارکرد این جشن ها ی آیینی رویکرد مردم به شادخوئی و  وحدت برای گریز از ستیز و رویکرد به صلح بود وخاستگاه این جشن ها به ویژه گاهنبارها نه زمان خطی که زمان آیینی بود و به آغاز آفرینش باز می گشت.
* مدارا در به وجود آوردن وحدت ملی و تنوع فرهنگی چه نقشی بازی می کند؟
**بدان سان که اشارت رفت ساختار جغرافیایی و استراتژیک ایران در جامعه چند فرهنگی جویای یکپارچگی و پذیرش صلح و گریز از خشونت بوده و چنین است که کارکرد آیین های رایج با وجود هدفمند نبودن آیین دستیابی بدین ویژگی است.
*آیین های ایرانی چگونه مفهوم صلح را باز نمایی می کنند؟
**تنوع فرهنگ ها و ساختار اقلیمی فلات ایران جویای بازنمایی مداوم صلح تواتر آیین هایی است که به ایجاد رابطه مداوم و یکپارچگی می انجامد و هم بدین دلیل است که مزید بر جشن های  آیینی حتی برخی از سوگواری های آیینی و از آن میان نماد سیاووشان که تا ده های آغازین این سده  هنوز هم برگزار می شد و بقایای کنونی آن نیز تقبیح جنگ و گریز از خشونت و رویکرد به صلح و ایستادگی و پویایی در برابر دشواری ها است.
گفتنی است ، همایش ملی «آیین ؛ صلح ، وحدت و تنوع فرهنگی » 7اسفند ماه سال جاری توسط پژوهشکده مردم شناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری برگزار می شود .

عكس هاي مرتبط :

 
امتیاز دهی
 
 

  • ارسال به دوستان
نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
All right reserved for the Research Institute and Cultural Heritage and Tourism © 2015

مجری سایت : شرکت سیگما