1396/8/22 دوشنبه
کشف شهر اشکانی – ساسانی «کُران» در پسکرانه های خلیج فارس
شهری متعلق به ادوار اشکانی، ساسانی تا قرون میانه اسلامی به نام «کُران» در شهرستان مُهر واقع در پسکرانه های خلیج فارس کشف شد.

.

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، احمد سرخوش سرپرست گمانه زنی برای تعیین عرصه و پیشنهاد حریم تُل پیر هَرج امروز "دوشنبه" با اعلام این خبر گفت: شهرستان مُهر در جنوبی ترین نقطه استان فارس قرار دارد، این شهرستان دارای چهار بخش مُهر، وراوی، گله دار، اسیر است.
او با اشاره به تمرکز مطالعات باستان شناسی اخیر در نواحی غربی دشت در بخش های  اسیر و گله دار گفت:  عملیات گمانه زنی تعیین عرصه و پیشنهاد حریم محوطه پیش از تاریخی تُل پیر در روستای هَرج و برای درک لندسکیپ پیرامونی اثر  و نیز به منظور تعیین حریم محوطه باید بررسی هایی پیرامون محوطه در شعاع ۲ کیلومتری انجام می شد.
او با اشاره به مسکونی بودن محوطه تُل پیر در هزاره پنجم پیش از میلاد، از انجام کاوش های محدودی در سال 1933 توسط اورال اشتاین خبر داد.
سر پرست پروژه گمانه زنی برای تعیین عرصه و پیشنهاد حریم تُل پیر هَرج، در ادامه به ارزیابی مجدد بررسی های باستان شناسی در سال 1378 توسط علیرضا عسگری چاوردی اشاره کرد.
سرخوش با اشاره به انجام مطالعات به روش باستان شناسی لندسکیپ گفت: ابتدا تصاویر هوایی سالهای گذشته سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح تهیه شد که قدیمی ترین تصاویر موجود هوایی مربوط به حدود سال 1335 است.
به گفته این باستان شناس، قبل از انجام عملیات میدانی تصاویر هوایی تهیه شده به دقت بررسی  و ارزیابی شد و اگرچه بسیاری از عارضه های مشهود در تصاویر قدیمی امروزه دیگر وجود ندارد، ولی در کنار رودخانه مهران، یک عارضه دیده می شود که فرم دایره ای شکلی دارد.
او افزود: در تصاویر مربوط به این عارضه، حتی پلان ساختمان ها نیز به راحتی قابل تشخیص است که برای درک بهتر این وضعیت، آن محدوه و پیرامونش با استفاده از یک پرنده نقشه بردار کاملا عکس برداری شد.
او با اشاره به سنجش تصاویر برداشت شده به وسیله پهباد با تصاویر گذشته گفت: مجموع تصاویر قدیم و جدید وجود چندین پشته به هم متصل را نشان می داد که وسعتی چند صد هکتاری را در بر می گرفت این در حالی است که امروزه به دلیل توسعه کشاورزی، بخش های زیادی از پشته های به متصل  تسطیح شده است.
سرخوش افزود: پس از تفسیر عکس های هوایی، در محدوده مورد نظر ارزیابی زمینی صورت گرفت و محل تمامی پشته ها  به وسیله  GPS ثبت شد.
به گفته این باستان شناس، این پشته ها در واقع یک مجموعه شهری بزرگ را نشان می دهد که بر اساس آثار سطحی، متعلق به ادوار اشکانی، ساسانی تا قرون میانه اسلامی است.
                                                                                   نگاهی به بررسی های گذشته
او با اشاره به شناسایی بخش های شمالی این محدوده توسط محمد باقر وثوقی (۱۳۶۸) و عسگری چاوردی (۱۳۷۸) گفت: این دو باستان شناس به تپه هایی چون تمب بت و تمب شلدان با تاریخی برابر با دوره  اشکانی اشاره کرده اند اما به نظر می رسد که پژوهشگران نامبرده به دلیل دراختیار نداشتن عکس های هوایی و ماهواره ای قدیمی، تمامی گستره محوطه را شناسایی نکرده اند.
او در ادامه به نقل از وثوقی گفت: شهر کُران باید در حوالی شهر گله دار باشد و  متون تاریخی نیز از وجود شهری به نام کُران در شمال شرق بندر سیراف یاد می کند.
او در ادامه با استناد به متون تاریخی موجود گفت: «ابن بلخی» در قرن ششم هجری ناحیه ایراهستان و کُران را اینچنین توصیف کرده است؛ «این اعمال ایراهستان و کُران همه در بیابان است و کران از اعمال سیراف  است و گرمسیر به غایت چنان که تابستان جز مردم آن ولایت  آنجا مقام نتواند کردن از صعبی گرما و هیچ آب روان نباشد و نه کاریز و درختستان خرمای ایشان بر روی زمین نباشد، کسی  آب نیابد و خشک شود پس به اندازه درختان خرما گوی عظیم هر جای به زمین فرو برند و خرما  در آن گودها نشانده، چنان که جز سه درخت پدید نباشد تا به زمستان گودها از آب باران پر شود و همه ساله درختان خرما سیراب شوند و این از نوادر است کی گویند  کجاست کی درختان  خرما در چاه کارند و این ایراهستان است."
او افزود: در جای دیگر «ابن بلخی» جویم و کُران و سیراف را از جمله مناطق «ایراهستان» یاد کرده و در بعضی موارد این ناحیه را «کُران» نامیده است . واژه «کُران» به معنای کرانه و ساحل آمده و نام یکی از شهرها و آبادیها‌ی مهم «ایراهستان» در دوره اشکانی و ساسانی است.  
سرخوش به نقل از "ابن خرداذبه" گفت: این نخستین جغرافی نویس ایرانی از کُران به عنوان یکی از شهرهای ناحیه ی اردشیر خوره یاد کرده است.
او افزود: نویسنده "حدودالعالم"، در قرن چهارم هجری کُران را یکی از شهر های ناحیه  سیراف و با مردمی بسیار معرفی کرده است.
او با اشاره به ارائه اطلاعات بی نظیر در مورد فارس توسط  "مقدسی" گفت: او "کُران" را به عنوان آخرین ایستگاه مسیر "دارابگرد" به سیراف معرفی کرده و آن  را  جزء نواحی گرمسیر دانسته است.
به گفته این باستان شناس، متون تاریخی و شواهد تاریخی نشان می دهد که شهر کُران  یکی از مهمترین شهرهای پس کرانه ای سیراف محسوب می شده و در دوره اشکانی و ساسانی مقر شاهزادگان محلی پارس بوده است.
او افزود: با توجه به متون تاریخی و شواهد حاصل از بررسی های باستان شناختی این مجموعه  شهری که در شمال شرق سیراف به فاصله  خط مستقیم کمتر از 20 کیلومتر قرار دارد، همان شهر کُران است.
                                                                                          تخریب در اثر عملیات عمرانی
سرخوش با اشاره به قرارگیری محوطه بسیار مهم شهر کران در غرب و جنوب شهر اسیر، از تخریب بسیاری از بخش های این محوطه در اثر عملیات عمرانی، توسعه شهری و روستایی و اجرای طرح های هادی خبر داد.
این باستان شناس افزود: از طرف دیگر توسعه کشاورزی باعث شده بخش های زیادی از این محوطه برای کشاورزی تحت فشار تسطیح شود.
او با اشاره به ثبت ملی تعدادی از پشته های این شهر بطور جداگانه در بررسی های پیشین گفت: این در حالی است که متاسفانه بخش های زیادی از این محوطه بزرگ ثبت نشده و هر روزه بخش های زیادی از آن توسط کشاورزات تسطیح می شود.
طرح گمانه زنی برای تعیین عرصه و پیشنهاد حریم تُل پیر هَرج با مجوز ریاست پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری اجرا شد.

عكس هاي مرتبط :

 
امتیاز دهی
 
 

بيشتر
  • ارسال به دوستان
نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
All right reserved for the Research Institute and Cultural Heritage and Tourism © 2015

مجری سایت : شرکت سیگما