1397/6/21 چهارشنبهیهشتی در نشست تخصصی همایش ملی هنر ایران در دوره قاجار مطرح کرد:
تکیه دولت، آیینه بسیاری از خصوصیات فرهنگ ایرانی
تکیه دولت آیینه بسیاری از ویژگی ها و خصوصیات فرهنگ ایرانی است و نشان می دهد چگونه ما با یک پدیده تازه مواجه شده ، آن را در آغوش گرفتیم و با عبور از هاضمه خودمان، آن را به یک اثر جدید تبدیل می کنیم.

.

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، سید محمد بهشتی، رییس پژوهشگاه و دبیرکل همایش ملی هنر ایران در دوره قاجار این مطلب را امروز چهارشنبه در نشست تخصصی همایش ملی هنر ایران در دوره قاجار که در مجموعه فرهنگی تاریخی کاخ گلستان به همت پژوهشکده هنرهای سنتی پژوهشگاه برگزار شد، مطرح کرد.
او با بیان این نکته که درباره دوره قاجار به شدت دچار سوتفاهم هستیم، گفت: با توجه ذهنیتی که در دوره پهلوی و طرق دیگر ایجاد شده، تلاش و کوششی که مردم سرزمینمان در این دوران برای فتح قله هایی در عرصه فرهنگ و تمدن داشتند را با بدگمانی و سوتفاهم نادیده می گیریم.
وی با اشاره به زمان دانشجویی خود گفت: در آن زمان معماری دوره قاجار را بسیار ضعیف معرفی می کردند این در حالی بود که در آن دوران در سفرهای مختلف به شهرهای ایران متوجه شدیم همه آنچه می دیدیم و حظ می بردیم مانند معماری شهر کاشان، متعلق به دوره قاجار بود.
بهشتی افزود: دوره قاجار از جهت این که ادامه دوره های قبل از خودش است و همچنین تبعیت از سنت گذشته در آن وجود دارد و معاصر کردن سنت ها، مثل هر دوران دیگری در تاریخ تمدن کشور واجد ارزش است.
او افزود: در دوره قاجار بعد از قرن ها بار دیگر ارتباط ایران با جهان پیرامون به ویژه با غرب برقرار می شود این در حالی است که در آن دوران شاهد تحولات عظیمی از جمله انقلاب صنعتی درغرب هستیم و به اعتبار همین برقراری ارتباط، این دستاوردها وارد ایران نیز می شود.
وی با اشاره به تلاش و تکاپوی دوران قاجار برای این که دستاوردهای جدید را از هاضمه ایرانی عبور دهند، گفت:  این کاری بوده که در طی قرون مختلف به عنوان یکی از ویژگی های بارز ایرانی ها وجود داشته است چرا که در دوره های مختلف به دلیل موقعیت جغرافیایی خود ناگزیر به تعامل با جهان بودیم و برای حفظ موجودیت فرهنگی خود و بهره گیری از سایر نقاط جهان باید دستاوردهای جدید را از هاضمه ایرانی عبور می دادیم.
بهشتی یکی از مهمترین مصادیق این امر را تکیه دولت دانست و گفت: اگرچه از دوره های دور تکیه های مختلف با تعاریف کمی متفاوت با هم در شهرهای ایران وجود داشتند و محل برگزاری آیین ها در ایام محرم و سایر زمان ها بوده و همواره در زندگی شهری ایرانی ها حضور داشتند اما پدیده تکیه دولت سعی کرد در عین حفظ هویت خود، چیزهای جدید دنیا را نیز دریافت کند که خود چالش جدی بود.
او گفت: در تکیه دولت این چالش با موفقیت اتفاق افتاد، در واقع یک مجموعه آثار معماری وجود دارد که مثل یک آیینه نشان می دهد چگونه با یک پدیده تازه مواجه شده و آن را در آغوش گرفتیم و با عبور از هاضمه خودمان، آن را به یک اثر جدید تبدیل کردیم.
وی با تاکید بر این که عبور دستاوردهای جدید از هاضمه ایرانی در دوره قاجار فقط در تکیه دولت اتفاق نیفتاد، گفت: در این دوران در بسیاری از موارد شاهد چنین اتفاقی بودیم و اگرچه ما به دلایلی به ویژه اتفاقاتی که از دوره ایلخانی به بعد افتاد دچار نوعی سوهاضمه شده ایم اما باز هم بیکار نیستیم و همچنان سعی می کنیم چیزها را با عبور از هاضمه خودمان به یک محصول جدید مال خود دارای ریشه در سرزمین فرهنگی خودمان تبدیل کنیم.
او افزود: این پدیده را در سایر آثار معماری از جمله شمس العماره، خیابان ناصری و غیره  و حتی سایر عرصه ها مانند نقاشی هم می توان دید.
بهشتی گفت: یکی از صحنه هایی که این پدیده انعکاس زیادی داشته، در زمینه چاپ سنگی است.
او افزود: در کلیسای وانگ اولین دستگاه چاپ از نوعی که گوتنبرگ اختراع کرده بود، نگهداری می شود اما با این دستگاه فقط یکی از کتب مسیحیت چاپ شده و استقبال زیادی از این دستگاه نشد.
او با اشاره به این که برخی علت استقبال نشدن از این دستگاه را ممانعت شاه عباس در حمایت از خوشنویس ها می دانند، گفت: اگر چنین رویکردی مانع از گسترش این دستگاه شده بود طبیعتا باید در زمینه چاپ سنگی هم  اتفاق می افتاد به اعتقاد من علت این عدم استقبال این بود که ما خیلی امکان عبور این نوع چاپ را از هاضمه خودمان نمی دیدیم.
بهشتی با بیان این که همین اتفاق درباره توپ هم افتاد گفت: در مورد چاپ سنگی ما توانستیم آن را از هاضمه خودمان عبور دهیم به همین دلیل سهم ایرانی ها در میراث چاپ سنگی جهان یگانه است چرا که در این عرصه فرصت عرض اندام پیدا می کنیم.
او تکیه دولت را آیینه بسیاری از ویژگی ها و خصوصیات فرهنگ ایرانی دانست.

                                                                                       تعزیه، هنر آرمانی ایرانی ها
در ادامه نشست اردشیر صالح پور، نویسنده، پژوهشگر، کارگردان و مدرس تاتر با عنوان «هفت منظر نمادین در شبیه خوانی ایرانی» به ایراد سخنرانی پرداخت.
او تعزیه را هنری برخاسته از شیعیان ایرانی دانست و با تاکید بر ایرانی و شیعی بودن این هنر گفت: تعزیه باورهای ما و ارزش های کربلا را به زیباترین شکل بین مردم ترویج داد.
وی با بیان این که تعزیه هنری ملی معنوی، بر پایه یک واقعه تاریخی است که به شکل زیباشناسانه ای تجلی یافته است، گفت: در تعزیه یک قرائت هنری از دین بیان شده است.
صالح پور تعزیه را هنر آرمانی ایرانی ها نامید و گفت: تعزیه تاریخ نیست بلکه یک نگاه سمبلیک است و اگر به بهانه خرافه بودن بخش هایی از تعزیه را حذف کنیم در واقع جنبه زیباشناختی آن را خواهیم گرفت چرا که ما در این زمینه با یک تاریخ علمی و یک تاریخ هنری و فانتزی روبرو هستیم.
او در ادامه به نمادهای تعزیه از جمله نماد روایی، تمثیلی، خیالی، نمایشی و اشیا نمادین اشاره کرد و به توضیح تعدادی از آنها پرداخت. 

                                                                                     آیا معماری قاجار، ایرانی است؟
جواد مهدوی نژاد، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس دیگر سخنران این نشست بود که درباره « حصار تاریخی تهران و کاخ گلستان  » سخن گفت.
مهدوی نژاد، حصار تاریخی تهران را از مهمترین دستاوردهای ما از دوره قاجار دانست و با مطرح این پرسش که آیا این بناها از دوران قاجار، ایرانی هستند یا خیر؟ به توضیح در این باره پرداخت.
او گفت: در بناهای ساخته شده در دوران قاجار از جمله حصار شهر تهران و تکیه دولت برخلاف خانه ها  از ژن های اولیه استفاده شده است به عبارت دیگر در این بناها به مفهوم اولیه این بناها بازگشتند.
وی افزود: نتایج تحقیقات نشان می دهد، در دوره قاجار در کنار همه بهره گیری ها از تجارب جهانی و نمونه بینی ها، از ذوق  و سلیقه ایرانی و معماری ایرانی نیز استفاده شده است.
در پایان این نشست  از کتاب تکیه دولت تالیف علیرضا قاسم خان، مدیر موزه سینما رونمایی شد. همچنین همزمان با نشست تخصصی همایش ملی هنر ایران دوره قاجار، آثار بازگشته از نمایشگاه امپراطوری گلهای سرخ در موزه لوور شهر لانس فرانسه به نمایش در آمد.

عكس هاي مرتبط :

 
امتیاز دهی
 
 

بيشتر
  • ارسال به دوستان
نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 
All right reserved for the Research Institute and Cultural Heritage and Tourism © 2015

مجری سایت : شرکت سیگما